Specjalizacje
Prawo karne gospodarcze
Sprawy karne gospodarcze mogą dotyczyć decyzji podejmowanych w przedsiębiorstwie, jego majątku i dokumentacji, finansowania, wierzycieli, przetargów lub rynku finansowego. Pomoc obejmuje zarówno obronę osoby, której odpowiedzialność karna jest przedmiotem postępowania, jak i reprezentację pokrzywdzonego przedsiębiorcy albo pokrzywdzonej spółki. Pomoc może rozpocząć się w związku z pierwszymi czynnościami organów i obejmować kolejne etapy postępowania przygotowawczego i sądowego.
Pomoc prawna w sprawach karnych gospodarczych
W sprawie karnej związanej z działalnością gospodarczą liczą się przede wszystkim rola poszczególnych osób, przebieg zdarzeń oraz etap postępowania. Inaczej wygląda sytuacja osoby, której zachowanie badają organy, a inaczej przedsiębiorcy lub spółki, którzy wskazują, że wskutek określonych działań zostali pokrzywdzeni.
Jeżeli sprawa dotyczy zarządzania przedsiębiorstwem, sama niekorzystna decyzja gospodarcza lub powstała strata nie przesądzają jeszcze o odpowiedzialności karnej. Postępowanie dotyczy tego, jak wyglądała sytuacja w chwili podejmowania decyzji, a nie tego, co okazało się dopiero później. Dlatego spór w takich sprawach toczy się zwykle o okoliczności sprzed decyzji, a nie o jej skutek.
Podobnej ostrożności wymaga ocena konfliktów z kontrahentami. Niewykonanie umowy, brak zapłaty czy powstanie szkody nie oznaczają same przez się, że doszło do oszustwa. O tym, czy sprawa ma wymiar karny, częściej decyduje to, co działo się przed zawarciem transakcji — jakie informacje przekazano drugiej stronie i na jakiej podstawie podjęła ona decyzję.
Osobną grupę tworzą sprawy dotyczące finansowania i wsparcia publicznego, wierzycieli i niewypłacalności, przetargów, korupcji, przepływu środków oraz rynku finansowego. Ich wspólną cechą jest to, że organy oceniają ciąg zdarzeń rozłożony w czasie, a nie jedno zachowanie.
Pomoc nie musi od razu obejmować całej sprawy. Może ograniczyć się do jednej czynności — przygotowania do przesłuchania, udziału w czynnościach organów albo oceny materiału przed decyzją o zawiadomieniu — albo objąć prowadzenie sprawy na dalszych etapach.
Zarządzanie i decyzje
Zarządzanie przedsiębiorstwem i decyzje gospodarcze
Wykonywanie uprawnień i obowiązków przez członków organów, menedżerów i inne osoby odpowiedzialne za określony obszar działalności — oraz zarzuty szkody wyrządzonej podjętą decyzją albo zaniechaniem.
Mienie i dokumenty
Oszustwa, przywłaszczenie i dokumentacja
Sprawy dotyczące mienia przedsiębiorstwa i transakcji gospodarczych oraz dokumentów, faktur i oświadczeń — zarzutów ich nierzetelności, podrobienia, przerobienia albo posłużenia się nimi.
Finansowanie i obrót
Finansowanie, wierzyciele i obrót gospodarczy
Sprawy, w których problem karny wiąże się z pozyskiwaniem finansowania lub wsparcia publicznego, z majątkiem dłużnika i sytuacją wierzycieli, z przetargami i korupcją albo z przepływem środków i rynkiem finansowym.
Postępowanie
Obrona i reprezentacja w postępowaniu karnym
Wezwanie na przesłuchanie, przeszukanie, zatrzymanie, żądanie wydania dokumentów albo decyzja o złożeniu zawiadomienia — to najczęstsze momenty, w których zaczyna się pomoc, po stronie obrony i po stronie pokrzywdzonego.
W jakiej sytuacji mogę pomóc?
01
Otrzymałeś wezwanie na przesłuchanie albo organy podjęły pierwsze czynności
Sposób przygotowania zależy od treści wezwania i od tego, jaka czynność jest planowana. Inaczej wygląda sytuacja świadka, inaczej osoby zatrzymanej lub podejrzanego, a dodatkowej oceny mogą wymagać przeszukanie, żądanie wydania dokumentów albo zatrzymanie rzeczy.
02
Zarzuca Ci się działanie na szkodę spółki albo nadużycie uprawnień
Końcowy rezultat decyzji gospodarczej nie wystarcza do oceny odpowiedzialności osoby, która ją podejmowała. Trzeba odtworzyć zakres jej obowiązków i uprawnień, informacje dostępne w danym czasie, sposób przygotowania decyzji oraz następstwa, które organy wiążą z określonym działaniem lub zaniechaniem.
03
Podejrzewasz oszustwo, przywłaszczenie albo nieuprawnione wykorzystanie majątku przedsiębiorstwa
Pierwsze pytania dotyczą tego, jakie mienie lub środki były przedmiotem zdarzenia, kto mógł nimi dysponować oraz jakie dokumenty pokazują sposób ich przekazania lub wykorzystania. Jeżeli zgromadzony materiał uzasadnia dalsze działania, pomoc może obejmować przygotowanie zawiadomienia oraz reprezentację pokrzywdzonego w postępowaniu.
04
Kwestionowane są dokumenty, faktury albo oświadczenia związane z działalnością
Przedmiotem sprawy może być autentyczność dokumentu, prawdziwość zawartych w nim informacji albo sposób jego wykorzystania. Osobną kwestią pozostaje to, kto dokument przygotował, kto go zatwierdził i kto się nim posłużył — nie zawsze jest to ta sama osoba.
05
Sprawa dotyczy dokumentów przedstawionych przy finansowaniu, wsparciu lub zamówieniu publicznym
Postępowanie może koncentrować się na informacjach i dokumentach przedstawionych przy ubieganiu się o kredyt, pożyczkę, dotację, subwencję, instrument płatniczy albo inne świadczenie. W takich sprawach chodzi nie tylko o treść dokumentów, lecz także o to, kto je przygotował i jakie znaczenie miały w procesie ubiegania się o finansowanie, wsparcie lub zamówienie.
06
Sytuacja finansowa się pogorszyła, a wcześniejsze transakcje budzą wątpliwości
Zbycie, obciążenie lub przeniesienie majątku, pogarszająca się sytuacja finansowa albo sposób zaspokajania poszczególnych wierzycieli mogą stać się przedmiotem postępowania karnego. Ocena wymaga odtworzenia kolejności czynności i ich gospodarczego celu. Ten sam materiał ma znaczenie również dla wierzyciela, którego możliwość zaspokojenia została ograniczona i który rozważa zawiadomienie.
07
Sprawa dotyczy przetargu, zamówienia publicznego albo zarzutów korupcyjnych związanych z działalnością gospodarczą
Sprawa może dotyczyć porozumień pomiędzy uczestnikami, sposobu przygotowania lub przebiegu postępowania o udzielenie zamówienia, przedstawionych dokumentów albo zachowania osób podejmujących decyzje. W takich sprawach rzadko rozstrzyga pojedyncza czynność — częściej relacje pomiędzy uczestnikami i przebieg całego procesu.
08
Organy pytają o pochodzenie środków albo o transakcje na rynku finansowym
Odpowiedź na to pytanie zaczyna się od prześledzenia kolejnych transakcji, ról poszczególnych uczestników oraz dokumentacji finansowej. Odrębnej oceny mogą wymagać zarzuty dotyczące prania pieniędzy, instrumentów finansowych, wykorzystania lub bezprawnego ujawnienia informacji poufnej albo manipulacji na rynku.
Zakres pomocy
Zarzut wobec osoby zarządzającej dotyczy zwykle nie samej treści decyzji, lecz tego, czy mieściła się ona w jej uprawnieniach i czy dopełniono związanych z nimi obowiązków. W rozbudowanych strukturach sporny bywa już punkt wyjścia: kto rzeczywiście odpowiadał za dany obszar i kto podejmował decyzje objęte sprawą.
- zarzuty nadużycia uprawnień albo niedopełnienia obowiązków przy zajmowaniu się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą spółki albo innego podmiotu;
- decyzje gospodarcze lub majątkowe, z którymi organy wiążą powstanie szkody albo bezpośrednie niebezpieczeństwo jej wyrządzenia;
- sporny podział kompetencji i odpowiedzialności między osobami zarządzającymi oraz zakres informacji i opinii dostępnych przy podejmowaniu decyzji;
- działania lub zaniechania członków organów, menedżerów i innych osób odpowiedzialnych za określony obszar działalności.
Sprawa gospodarcza nie staje się sprawą karną wyłącznie dlatego, że jedna ze stron nie wykonała umowy, nie zapłaciła należności albo spowodowała stratę. Jeżeli jednak postępowanie dotyczy sposobu uzyskania świadczenia, wykorzystania mienia, prawdziwości dokumentów lub informacji przekazanych drugiej stronie, konieczna jest odrębna ocena prawnokarna.
- zarzuty oszustwa pozostającego w związku z umową, transakcją lub inną relacją gospodarczą;
- przywłaszczenie albo nieuprawnione wykorzystanie mienia powierzonego w związku z działalnością przedsiębiorstwa;
- podrobienie lub przerobienie dokumentu albo posłużenie się dokumentem, którego autentyczność jest kwestionowana;
- poświadczenie nieprawdy oraz nierzetelne oświadczenia składane w obrocie gospodarczym;
- nieprowadzenie wymaganej dokumentacji działalności gospodarczej albo zarzut jej nierzetelnego prowadzenia;
- niszczenie, usuwanie, ukrywanie albo inne pozbawienie dostępu do dokumentacji;
- faktury i inne dokumenty transakcyjne — zarówno ich treść, jak i sposób wykorzystania;
- reprezentacja pokrzywdzonego przedsiębiorcy albo pokrzywdzonej spółki w sprawie dotyczącej ich mienia lub dokumentacji.
Przedmiotem tych spraw są zwykle dokumenty i informacje przedstawione po to, aby uzyskać finansowanie, wsparcie, instrument lub inne świadczenie. Sama późniejsza trudność z wykonaniem zobowiązania nie odpowiada jeszcze na pytanie o prawidłowość zachowania na etapie ubiegania się o środki.
- kredyt, pożyczka, poręczenie, gwarancja, akredytywa lub inne finansowanie uzyskiwane na podstawie kwestionowanych dokumentów albo oświadczeń;
- dotacje, subwencje i inne formy wsparcia publicznego — zarówno sposób ich uzyskania, jak i późniejszego wykorzystania oraz rozliczenia;
- dokumenty i informacje przedstawiane przy ubieganiu się o instrument płatniczy;
- dokumentacja lub oświadczenia wykorzystane przy ubieganiu się o zamówienie publiczne albo inne świadczenie objęte postępowaniem;
- dane finansowe, biznesowe i inne informacje przekazane podmiotowi podejmującemu decyzję o finansowaniu lub wsparciu;
- rola osób odpowiedzialnych za przygotowanie, zatwierdzenie albo przekazanie dokumentacji.
Sama niewypłacalność albo ogłoszenie upadłości nie przesądzają jeszcze o odpowiedzialności karnej. Nie każda czynność dokonana w czasie trudności finansowych ma ten sam charakter — o ocenie decydują jej cel, moment, w którym jej dokonano, oraz wpływ na możliwość zaspokojenia wierzycieli.
- ukrywanie, zbywanie, obciążanie, przenoszenie lub inne czynności dotyczące majątku oceniane z perspektywy możliwości zaspokojenia wierzycieli;
- zarzuty związane z doprowadzeniem do niewypłacalności lub upadłości;
- czynności podejmowane w okresie poprzedzającym niewypłacalność albo w czasie jej trwania;
- transakcje i rozporządzenia majątkowe kwestionowane jako dokonane na szkodę wierzycieli;
- zaspokajanie lub zabezpieczanie wybranych wierzycieli kosztem pozostałych;
- dokumentacja finansowa z okresu objętego sprawą, pozwalająca ocenić rzeczywistą sytuację przedsiębiorstwa;
- obrona klienta, którego decyzje dotyczące majątku są przedmiotem postępowania, albo reprezentacja pokrzywdzonego wierzyciela.
W tej grupie mieszczą się sprawy, których wspólnym elementem jest zarzut karny związany z przebiegiem określonej czynności gospodarczej, przepływem środków albo funkcjonowaniem rynku finansowego.
- zmowa, utrudnianie albo inne nieprawidłowości dotyczące przetargu, aukcji lub postępowania o udzielenie zamówienia;
- zarzuty korupcyjne związane z działalnością gospodarczą, w tym przy zamówieniach publicznych i w relacjach z organami — zarówno w obronie, jak i po stronie pokrzywdzonego przedsiębiorcy lub spółki;
- pranie pieniędzy, pochodzenie i dalszy przepływ środków oraz transakcje i dokumenty, które organy wiążą z ukrywaniem ich pochodzenia, własności lub przeznaczenia;
- sprawy karne dotyczące instrumentów finansowych i obrotu papierami wartościowymi;
- zarzuty wykorzystania albo bezprawnego ujawnienia informacji poufnej;
- zarzuty manipulacji na rynku — dotyczące zawieranych transakcji, składanych zleceń albo rozpowszechnianych informacji;
- postępowania karne wszczęte na skutek zawiadomienia organu nadzoru albo prowadzone równolegle do jego czynności.
Zakres czynności zależy od statusu klienta i etapu, na którym znajduje się sprawa. Ten sam problem wygląda inaczej przed pierwszym przesłuchaniem, inaczej po przedstawieniu zarzutów i inaczej po stronie pokrzywdzonego.
- konsultacja przed pierwszym przesłuchaniem albo po otrzymaniu wezwania lub informacji o prowadzonym postępowaniu;
- pomoc przy przeszukaniu, żądaniu wydania dokumentów, zatrzymaniu rzeczy lub innych pierwszych czynnościach organów;
- pomoc w związku z zatrzymaniem osoby oraz stosowaniem, zmianą lub uchyleniem środków zapobiegawczych;
- pomoc w sprawach dotyczących zabezpieczenia majątkowego zastosowanego w toku postępowania;
- analiza materiału sprawy, ustalenie linii obrony oraz przygotowanie pism i wniosków dowodowych;
- obrona podejrzanego lub oskarżonego w postępowaniu przygotowawczym i przed sądem, a także w postępowaniu odwoławczym;
- ocena zgromadzonego materiału oraz — jeżeli uzasadnia dalsze kroki — przygotowanie zawiadomienia;
- reprezentacja po stronie pokrzywdzonego w postępowaniu przygotowawczym oraz — odpowiednio do jego statusu procesowego — na etapie sądowym, a także przy zaskarżaniu odmowy wszczęcia albo umorzenia;
- pomoc w sprawach dotyczących odpowiedzialności spółki albo innego podmiotu zbiorowego za czyn zabroniony pozostający w związku z jego działalnością.
Co warto przygotować
W sprawie karnej gospodarczej najwięcej zależy od chronologii zdarzeń. Dokument, który sam w sobie wydaje się niejasny, często można właściwie ocenić dopiero w kontekście: kto go przygotował, kto go otrzymał, jakie decyzje zapadły wcześniej i jakie czynności podjęto później.
Warto zachować dokumentację w postaci, w jakiej rzeczywiście funkcjonowała w czasie zdarzeń. Nie ma potrzeby przygotowywania własnej kwalifikacji prawnej ani porządkowania materiału według przepisów. Na początku ważniejsze są oryginalne dokumenty, korespondencja oraz możliwość odtworzenia przebiegu sprawy.
Jeżeli organ wykonał już określoną czynność albo doręczył pismo, dokument dotyczący tej czynności ma pierwszeństwo przed pozostałymi materiałami. Pozwala ustalić aktualny etap sprawy i to, na czym w danym momencie koncentruje się postępowanie.
Na początek przygotuj lub zbierz, jeżeli możesz:
- wezwanie, postanowienie, protokół albo inny dokument otrzymany od Policji, prokuratury, sądu lub innego organu;
- jeżeli przedstawiono zarzuty — dokument zawierający ich treść albo informacje pozwalające dokładnie ustalić, czego dotyczą;
- umowy, uchwały, pełnomocnictwa, regulaminy i inne dokumenty określające role oraz zakres obowiązków osób związanych ze sprawą;
- dokumentację transakcyjną, finansową, ofertową lub księgową dotyczącą zdarzeń objętych postępowaniem;
- korespondencję oraz inne materiały pokazujące przebieg podejmowania decyzji i kontakt pomiędzy uczestnikami;
- krótką chronologię najważniejszych zdarzeń oraz informację o osobach, które brały w nich udział.
Jak wygląda pomoc
01 /
Ustalam status i przedmiot sprawy
Najpierw ustalam, na jakim etapie znajduje się postępowanie, czego dotyczą czynności organów oraz jaka jest rola klienta. Jeżeli sprawa jest na wcześniejszym etapie, sprawdzam także, z czego wynika zainteresowanie organów określonym zdarzeniem.
02 /
Analizuję dokumenty i przebieg zdarzeń
Odtwarzam chronologię, role poszczególnych osób oraz dokumenty związane ze zdarzeniem będącym przedmiotem sprawy. Jeżeli materiał postępowania jest już dostępny, zestawiam go z informacjami i dokumentami znajdującymi się po stronie klienta.
03 /
Ustalam linię obrony albo stanowisko pokrzywdzonego
W zależności od roli klienta określam dalszy sposób działania, przygotowuję potrzebne pisma i wnioski oraz wskazuję, na których faktach i dowodach koncentruje się sprawa na obecnym etapie.
04 /
Reprezentuję na kolejnych etapach
Dbam o to, aby stanowisko i przedstawiany materiał pozostały spójne na kolejnych etapach — to, co zostało powiedziane na początku, wraca później w aktach. Prowadzę sprawę w postępowaniu przygotowawczym i przed sądem, a jeżeli wymaga tego jej przebieg — także w postępowaniu odwoławczym.
Prawo karne skarbowe
Gdy sprawa dotyczy przede wszystkim odpowiedzialności za rozliczenia podatkowe, deklaracje, księgi lub inne obowiązki objęte prawem karnym skarbowym.
Odpowiedzialność członków zarządu i wspólników
Gdy zasadniczym problemem jest odpowiedzialność cywilna członka zarządu, zobowiązanie spółki, zaległości podatkowe lub składkowe albo spór korporacyjny, a nie odpowiedzialność karna.
Spory cywilne i gospodarcze
Gdy istotą sprawy jest wykonanie umowy, zapłata, odszkodowanie albo inne roszczenie cywilne, a okoliczności nie wskazują na odrębny problem odpowiedzialności karnej.
Prawo bankowe, finansowe i usługi płatnicze
Gdy zasadniczym problemem są warunki finansowania, zabezpieczenie, rachunek albo usługa płatnicza, a nie odpowiedzialność karna związana ze sposobem uzyskania lub wykorzystania finansowania.
Rynek kapitałowy i usługi inwestycyjne
Gdy zasadniczym problemem są obowiązki regulacyjne emitenta, inwestora lub firmy inwestycyjnej, postępowanie przed KNF albo prawidłowość świadczenia usługi inwestycyjnej, a nie odpowiedzialność karna.
Kontakt
Omów sprawę karną gospodarczą
Jeżeli organy podjęły już czynności albo rozważasz zawiadomienie o przestępstwie dotyczącym przedsiębiorstwa, pierwszym krokiem jest ustalenie aktualnego etapu sprawy i materiału wymagającego analizy. Skontaktuj się, aby omówić sytuację, zakres potrzebnej pomocy i dalszy sposób prowadzenia sprawy.