Prawo karne skarbowe

Nie każda nieprawidłowość w rozliczeniu pociąga za sobą odpowiedzialność karnoskarbową konkretnej osoby. Analiza wymaga zestawienia treści obowiązku wynikającego z prawa z rzeczywistym przebiegiem zdarzeń, rolą poszczególnych osób oraz zasadami przypisania odpowiedzialności.

• ustalenie obowiązków wynikających z przepisów właściwych dla analizowanego rozliczenia lub działania;
• ocena, czy zachowanie odpowiada znamionom przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego;
• ocena strony podmiotowej czynu, w tym umyślności lub nieumyślności w zakresie wymaganym przez właściwy przepis;
• analiza roli klienta oraz innych osób uczestniczących w podejmowaniu decyzji lub wykonywaniu obowiązków;
• analiza podstaw przypisania odpowiedzialności osobie zajmującej się sprawami gospodarczymi podmiotu, w szczególności jego sprawami finansowymi;
• podsumowanie ustaleń wraz z oceną, jakie działania są w sprawie możliwe.

Najpierw trzeba dobrać właściwe narzędzie: czynny żal i korekta deklaracji, ksiąg lub ewidencji są odrębnie uregulowane i wymagają osobnej oceny. Znaczenie każdego z tych działań zależy między innymi od rodzaju stwierdzonej nieprawidłowości, momentu ich podjęcia, wcześniejszych czynności organu oraz wykonania obowiązków dotyczących należności publicznoprawnej.

• analiza charakteru stwierdzonej nieprawidłowości i jej znaczenia na gruncie prawa karnego skarbowego;
• weryfikacja przesłanek skorzystania z instytucji czynnego żalu, w tym znaczenia momentu jego złożenia i wcześniejszych czynności organu;
• opracowanie zawiadomienia składanego w ramach czynnego żalu wraz z przedstawieniem istotnych okoliczności sprawy;
• ustalenie, czy powstał obowiązek uiszczenia należności publicznoprawnej oraz w jakim terminie należność ta powinna zostać uiszczona;
• ocena, czy dokonana korekta deklaracji, ksiąg lub ewidencji może wywołać skutki przewidziane w Kodeksie karnym skarbowym w konkretnej sprawie;
• powiązanie czynnego żalu lub korekty z pozostałymi czynnościami podejmowanymi w sprawie.

Podstawowym zadaniem jest ustalenie statusu osoby wezwanej, bo to on wyznacza jej prawa i obowiązki podczas czynności. Na tej podstawie można przygotować się do przebiegu czynności i jej konsekwencji procesowych — z udziałem obrońcy lub pełnomocnika, jeżeli status na to pozwala.

• analiza treści wezwania, organu prowadzącego sprawę oraz przedmiotu planowanej czynności;
• ustalenie charakteru udziału osoby wezwanej w postępowaniu oraz związanych z tym praw i obowiązków;
• omówienie przebiegu planowanej czynności i zasad udziału w niej;
• uporządkowanie chronologii zdarzeń i dokumentów związanych z przedmiotem sprawy;
• wskazanie decyzji procesowych, które mogą okazać się potrzebne w związku z czynnością;
• udział obrońcy lub pełnomocnika w czynności, jeżeli jest dopuszczalny ze względu na status osoby wezwanej;
• ocena, co przebieg i wynik czynności zmieniają w sprawie.

Obrona na tym etapie to budowa stanowiska wobec zarzutów i czynny udział w postępowaniu, zanim organ zdecyduje o sposobie jego zakończenia. Strategia wynika przy tym z okoliczności konkretnej sprawy — nie ma jednej, wspólnej dla wszystkich postępowań.

• analiza treści zarzutów i ich podstawy prawnej;
• analiza akt sprawy i materiału dowodowego w zakresie udostępnionym na danym etapie postępowania;
• opracowanie stanowiska procesowego oraz wniosków dowodowych i innych wymaganych pism;
• udział w przesłuchaniach i innych czynnościach dowodowych;
• opracowanie zażaleń i innych środków zaskarżenia na te rozstrzygnięcia lub czynności organu, które podlegają zaskarżeniu;
• ocena sposobu zakończenia postępowania przygotowawczego i przygotowanie obrony na etap sądowy, jeżeli wniesiono akt oskarżenia.

Pomoc w tym obszarze ma dwa etapy: ocenę, czy tryb ten jest w sprawie dopuszczalny i rzeczywiście korzystny dla klienta, a następnie przeprowadzenie procedury — od wniosku po rozstrzygnięcie sądu.

• ustalenie, czy dobrowolne poddanie się odpowiedzialności jest w sprawie ustawowo dopuszczalne;
• analiza warunków dotyczących należności publicznoprawnej, grzywny, kosztów postępowania i ewentualnego przepadku;
• analiza skutków prawnych wyboru tego trybu, w tym konsekwencji prawomocnego orzeczenia;
• opracowanie wniosku o udzielenie zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności;
• reprezentacja w toku postępowania przed finansowym organem postępowania przygotowawczego;
• reprezentacja przed sądem w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności;
• przygotowanie i wniesienie zażalenia do organu nadrzędnego nad finansowym organem postępowania przygotowawczego, jeżeli ten odmówi wniesienia wniosku do sądu.

Na etapie sądowym pomoc obejmuje całość postępowania przed sądem: stanowisko wobec aktu oskarżenia, udział w rozprawach i postępowaniu dowodowym, a po wydaniu wyroku — ocenę podstaw do jego zaskarżenia.

• analiza aktu oskarżenia oraz stawianych zarzutów;
• opracowanie stanowiska obrony i wymaganych pism procesowych;
• formułowanie wniosków dowodowych oraz stanowiska wobec dowodów przedstawianych przez oskarżenie;
• udział w rozprawach i czynnościach dowodowych przed sądem;
• przedstawienie końcowego stanowiska obrony;
• analiza wydanego orzeczenia oraz ocena podstaw do wniesienia środka zaskarżenia.